Opiniestuk Kasia Uzieblo in De Morgen

Het gesprek tussen Soundos El Ahmadi en Bart Schols in De afspraak (5 februari) doet stof opwaaien. Begrijpelijk. Niet omdat het ontspoorde, maar omdat het iets pijnlijk zichtbaar maakte: hoe groot de kloof is tussen het onveiligheidsgevoel dat veel vrouwen dagelijks ervaren, en de mate waarin dat gevoel maatschappelijk ernstig genomen wordt.

Een spanningsveld

Wat hier botste, was ervaring tegen afstand. Soundos sprak als vrouw die woorden gaf aan een gedeeld gevoel van onveiligheid. Dat gevoel werd niet zozeer ontkend, maar wel meteen gekaderd, getoetst en herleid tot ‘nuance’. Alsof complexiteit op zich voldoende is om de realiteit van dat gevoel te neutraliseren.

Het gesprek toonde alleszins een spanningsveld: dat tussen mensen die onveiligheid van nabij ervaren, en mensen die dat gevoel niet of nauwelijks herkennen in hun eigen leven. Bart Schols probeerde die kloof te benoemen door te verwijzen naar vrouwen uit zijn omgeving die zulke ervaringen niet hebben, en zo de cijfers te toetsen aan andere realiteiten. Dat is op zich legitiem. Niet elke vrouw voelt zich structureel onveilig, maar dat ontneemt het onveiligheidsgevoel van andere vrouwen niet. Beide leefwerelden bestaan naast elkaar, en precies dat maakt het complex.

Door het niet willen erkennen van die complexiteit blijven we evenwel hangen in de verkeerde vraag: bestaat de realiteit van de ander wel echt? Is dit gevoel objectief, representatief, algemeen genoeg? Terwijl de relevantere vraag eigenlijk een andere is: wat vraagt het van ons wanneer iemand zich onveilig voelt, ook als wij dat zelf niet zo ervaren? Niet: heeft zij gelijk? Maar: wat betekent dit voor deze persoon, en wat kunnen wij daarin betekenen? Het ongemak in het gesprek zat net daar, met name in de moeite om die emotie als vertrekpunt te nemen.

Meer nabijheid

De conclusie van Bart Schols, dat hij zich als witte man voortaan beter niet meer in zulke debatten mengt, is echter problematisch. Helaas werd die conclusie gevoed en versterkt door menige prominente stem die hem publiek opriep voortaan te zwijgen. En net dat is de verkeerde les die hieruit getrokken wordt. Niet minder betrokkenheid is nodig, maar juist meer betrokkenheid. Niet meer afstand, maar meer nabijheid. We hebben mannen en, breder, iedereen die dit onveiligheidsgevoel niet ervaart, juist nodig in dit gesprek. We dienen immers allen mee verantwoordelijkheid te nemen voor dit maatschappelijk probleem.

Hier spreken de cijfers van onder meer hulplijn 1712 boekdelen. Dat vooral vrouwen contact opnemen met een vraag over geweld, betekent bijvoorbeeld niet dat mannen hier geen rol in te spelen hebben. Integendeel, het toont net hoe groot de nood is en blijft aan bondgenoten, omstanders en mededragers.

Empathie

En laat daar net een belangrijk deel van de oplossing in liggen: dat we meer empathie inzetten en elkaars realiteiten en gevoelens erkennen. Empathie vraagt niet dat je alles begrijpt of zelf hebt meegemaakt. Ze vraagt wel dat je bereid bent het perspectief van de ander ernstig te nemen, ook wanneer het schuurt, ook wanneer het buiten je eigen referentiekader valt. Niet om het debat te winnen, maar om samen een antwoord te zoeken op een probleem dat ons allemaal aanbelangt.